۱. قهوه عربیکا (Coffea Arabica) – پادشاه طعم دنیای قهوه


ریشه و DNA


عربیکا یک گونه‌ی آلوترایپلوئید با منشأ ارتفاعات اتیوپی است که از تلفیق طبیعی دو گونه‌ی Canephora و Eugenioides به وجود آمده. همین ویژگی باعث پیچیدگی ژنتیکی بالا و طعم ظریف‌تر آن شده است.


شرایط رشد


بهترین ارتفاع: ۱۲۰۰ تا ۲۲۰۰ متر


دمای ایده‌آل: ۱۸–۲۳ درجه


حساسیت بالا به آفات


بهره‌وری مزرعه کم‌تر ولی کیفیت فنجان بسیار بالاتر



پروفایل طعمی تخصصی


عربیکا با توجه به نژاد و پروسس، می‌تواند طعم‌هایی نزدیک به موارد زیر تولید کند:


اسیدیته‌ی روشن و لایه‌لایه (سیتریک، تارتاریک، مالیک)


نت‌های میوه‌ای و فلاورال


بادی متوسط


شیرینی پیچیده و پس‌مزه‌ی طولانی



کافئین


۱.۲–۱.۸٪

(کم‌تر از روبوستا، اما بالانس‌شده‌تر.)


کاربرد در صنعت


اسپیشیالیتی قهوه


قهوه‌های تک‌خاستگاه


رُست‌های روشن تا مدیوم


موج سوم قهوه



۲. قهوه روبوستا (Coffea Canephora) – قدرت، کافئین و کرما


ریشه و زیست‌بوم


Robusta در مناطق کم‌ارتفاع آفریقای مرکزی رشد کرده و به دلیل مقاومت بسیار بالا در برابر گرما و آفات، یکی از اقتصادی‌ترین گونه‌های قهوه است.


ویژگی‌های طعمی


بادی سنگین


تلخی غالب


اسیدیته‌ی کم


نت‌های چوبی، کاکائویی، خاکی


مناسب برای تقویت کرما و قوام اسپرسو



دلیل استفاده در بِلِندهای تجاری


وجود کافئین بسیار بالا (۲–۴٪) باعث مقاومت طبیعی گیاه شده و همچنین به اسپرسو کرمای خوش‌ساخت و پایدار می‌دهد.


کاربرد حرفه‌ای


بِلندهای اسپرسو


قهوه‌های کامرشیال


کافی‌میکس و پودریجات


افزایش شدت قهوه در رُست دارک




---


۳. قهوه لیبریکا (Coffea Liberica) – گونه‌ای نایاب با ساختار فنجانی منحصربه‌فرد


زیست‌بوم


منشأ غرب آفریقا و بنین است؛ اما امروز بیشتر در مالزی، فیلیپین و اندونزی کشت می‌شود.

دانه‌ی آن کشیده، نامتقارن و بزرگ است و طعم خاصی ارائه می‌کند.


پروفایل طعمی حرفه‌ای


نت‌های چوبی/تاباکویی


رایحه‌ی گل‌های گرمسیری


بادی بسیار سنگین


پیچیدگی کم‌تر از عربیکا اما بسیار متفاوت از روبوستا



لیبریکا معمولاً در بازار جهانی سهم کمی دارد (حدود ۱٪) و به دلیل طعم غیرمعمول، بیشتر توسط علاقه‌مندان خاص استفاده می‌شود.



---


۴. قهوه اکسلسا (Coffea Excelsa) – گونه‌ای عطر-محور و پیچیده از خانواده لیبریکا


منشأ علمی


اکسلسا از نظر طبقه‌بندی جدید زیرمجموعه‌ی Liberica var. Dewevrei محسوب می‌شود، اما در عطر و طعم با آن تفاوت چشمگیر دارد. همین موضوع باعث شده در صنعت قهوه به‌عنوان گونه‌ای مجزا شناخته شود.


ویژگی‌های طعمی


اسیدیته‌ی روشن و متفاوت


نت‌های میوه‌های ترش (تمشک، آلوی قرمز)


رایحه‌ی فوق‌العاده شدید


پیچیدگی عطری بالا


پس‌مزه طولانی و لایه‌ای



اکسلسا معمولاً در 

ترکیب‌های تخصصی برای افزودن بُعد عطری و میوه‌ای استفاده می‌شود و در سال‌های اخیر محبوبیت زیادی در رُستری‌های مدرن پیدا کرده است.

جمع‌بندی تخصصی


شناخت تفاوت‌های ژنتیکی، زیست‌محیطی و حسی میان این چهار زیرگونه اصلی قهوه کمک می‌کند رُسترها و بارستاها بتوانند:


بِلِندهای حرفه‌ای‌تر بسازند


پروفایل رُست دقیق انتخاب کنند


تجربه فنجان را به‌صورت علمی تحلیل کنند


محصولاتی با کاربردهای متنوع (اسپرسو، فیلتر، پودریجات، کامرشیال) 

تولید کنند